Pismo do RPO w sprawie dyskryminacji obywateli polskich

Kraków, 30 stycznia 2008 r.

Szanowny Pan

dr Jan Kochanowski

Rzecznik Praw Obywatelskich

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich
Aleja Solidarności 77
00 – 090 Warszawa

Dotyczy:

petycji Niezależnego Forum Akademickiego do Sejmu i Rządu RP

w sprawie dyskryminacji obywateli polskich

przy rekrutacji pracowników naukowych

Niniejszym zwracamy się z prośbą o podjęcie sprawy petycji Niezależnego Forum Akademickiego do Sejmu i Rządu RP w sprawie dyskryminacji obywateli polskich przy rekrutacji pracowników naukowych (załączniki 1-4).

Niezależne Forum Akademickie grupuje naukowców polskich pracujących w Polsce i za granicą, i działających na rzecz gruntownych zmian w systemie nauki i szkolnictwa wyższego.

Petycję podpisało 88 naukowców polskich pracujących w różnych krajach: USA. Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii, Brazylii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji, Francji, Niemczech, Holandii,, Polsce, w tym profesorów, m.in. z takich uczelni jak: Cambridge University Oxford University, Harvard University.

Petycja nawiązuje do skutków przepisów prawnych zawartych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, ale także w innych ustawach akademickich, które zakładają nierówność w zatrudnianiu obywateli polskich i zagranicznych w uczelniach i instytucjach naukowych.

Przy zatrudnianiu polskich wybitnych naukowców na stanowiskach profesorskich w Polsce dochodzi wręcz do wymuszania zrzeczenia się obywatelstwa polskiego.

Najwyższy czas aby polskie prawo ‚akademickie’ zostało zmienione w ramach reformy systemu nauki, gdyż obecna sytuacja jest sprzeczna zarówno z Konstytucją RP, jak i Europejską Kartą Naukowca.

Petycja została przedstawiona do: Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Barbary Kudryckiej, Sejmu RP
Komisj
i Edukacji, Nauki i Młodzieży, Komisji Łączności z Polakami za Granicą, Senatu RP –Komisji Nauki, Edukacji i Sportu.

Petycja była przedmiotem INTERPELACJI posła Artura Górskiego ( zał.) z dnia 22.01.2008 r.

do Pani Prof. dr hab. Barbary Kudryckiej – Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale wielu sygnatariuszy petycji postulowało aby sprawę dyskryminacji podjął też Rzecznik Praw Obywatelskich ew, zaskarżając dyskryminujace Polakow przepisy prawne do Trybunału Konstytucyjnego.

Jest dla nas jasne, że bez gruntownych reform w systemie nauki, w tym bez usunięcia dyskryminacyjnych przepisów prawnych, powrotów polskich naukowców do kraju nie należy się spodziewać.

Z wyrazami szacunku

Józef Wieczorek

Prezes fundacji Niezależne Forum Akademickie, www.nfa.pl

30-069 Kraków, ul. Smoluchowskiego 4/1

e-mail: jozef.wieczorek@interia.pl

tel. 609 659 124

Cezary Wójcik – Przewodniczący Rady fundacji Niezależne Forum Akademickie

Indiana University School of Medicine – Evansville
8600 University Blvd.
Evansville, IN 47712, USA

phone: +1 (812) 461-5437

fax:      +1 (812) 465-1184

http://shaw.medlib.iupui.edu/ecme/cwojcik.htm

==============

Załączniki:

Petycja Niezależnego Forum Akademickiego do Sejmu i Rządu RP w sprawie dyskryminacji obywateli polskich przy rekrutacji pracowników naukowych

List do NFA w sprawie dyskryminacji obywateli polskich przy zatrudnianiu na stanowiskach naukowych

Reakcje na petycję NFA

INTERPELACJA w sprawie dyskryminacji przy rekrutacji pracowników naukowych na stanowiska profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego

Reklamy

Interpelacja nr 767 w sprawie dyskryminacji przy rekrutacji pracowników naukowych na stanowiska profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego

Interpelacja nr 767 w sprawie dyskryminacji przy rekrutacji pracowników naukowych na stanowiska profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego

Do członków Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz do ministra nauki i szkolnictwa wyższego została wystosowana petycja w sprawie dyskryminacji przy rekrutacji pracowników naukowych. Petycję podpisało 72 naukowców polskich pracujących w różnych krajach: USA, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji, Francji, Niemczech, Holandii, Polsce, w tym profesorów m.in. z takich uczelni, jak: Cambridge University, Oxford University, Harvard University. Petycję przygotowało Niezależne Forum Akademickie grupujące naukowców polskich pracujących w Polsce i za granicą, a działających na rzecz gruntownych zmian w systemie nauki i szkolnictwa wyższego.

Petycja odnosi się do skutków przepisów prawnych zawartych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, które – jak twierdzą sygnatariusze petycji – wprowadzają nierówność w zatrudnianiu obywateli polskich i zagranicznych w uczelniach i instytucjach naukowych. Zdaniem sygnatariuszy petycji obecna sytuacja jest sprzeczna zarówno z Konstytucją RP, jak i Europejską Kartą Naukowca.

Sygnatariusze petycji zwrócili się m.in. do Pani Minister o podjęcie stosownych kroków legislacyjnych i organizacyjnych mających na celu usunięcie przepisów prawnych dyskryminujących obywateli polskich przy zatrudnianiu na stanowiskach samodzielnych pracowników naukowych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. ˝Dyskryminacja polega na tym – piszą przedstawiciele świata nauki – iż obowiązujące w Polsce przepisy prawne umożliwiają zatrudnienie cudzoziemców na stanowiskach profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego bez potrzeby uzyskania habilitacji, podczas gdy utrudniają to obywatelom polskim, szczególnie wtedy gdy ich kariera naukowa odbywała się poza granicami RP.˝ Sytuacja taka jest spowodowana brakiem kompatybilności polskiego systemu tytułów i stopni naukowych z systemem stosowanym w większości krajów będących liderami w światowej nauce.

W petycji zwrócono uwagę, że mobilność naukowców pomiędzy różnymi ośrodkami naukowymi z różnych miast, krajów i kontynentów jest normalnym i pożądanym elementem kariery naukowej, zgodnym z zaleceniami Europejskiej Karty Naukowca. ˝Uważamy, że należy zrównać szanse obywateli polskich podejmujących pracę naukową w kraju po długoletnim stażu zagranicznym z obywatelami innych krajów, gdzie habilitacja nie jest wymagana. Powrót do Polski obywateli polskich z bogatym dorobkiem naukowym przyczyni się do podniesienia poziomu nauki uprawianej w naszym kraju, zwłaszcza jeżeli będą oni mogli stawać do konkursów na stanowiska kierownicze w nauce i szkolnictwie wyższym na równych prawach z obywatelami polskimi, którzy wszystkie etapy kariery naukowej przeszli w kraju˝ – piszą autorzy petycji.

Sygnatariusze petycji zwracają uwagę, że zgodnie z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365) można co prawda zatrudnić doktora na stanowisku profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego, ˝jeśli ma znaczne i twórcze osiągnięcia w pracy naukowej˝, ale praktyka nie wykazuje stosowania tego przepisu. Dostępne ogłoszenia o konkursach na takie stanowiska zawierają wymagania posiadania stopnia doktora habilitowanego lub tytułu profesora.

Autorzy petycji przypominają, że 11 marca 2005 r. Komisja Europejska przyjęła Europejską Kartę Naukowca i Kodeks postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych, które zabraniają dyskryminacji pracowników i zalecają mobilność naukowców. Zalecenia te zostały podpisane przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich, ale – jak twierdzą sygnatariusze petycji – bez zastosowania tych zaleceń w praktyce.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

– Czy Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego znane są przypadki opisanej wyżej dyskryminacji przy zatrudnianiu obywateli polskich i zagranicznych w uczelniach i instytucjach naukowych? Czy wpłynęły do ministerstwa skargi dotyczące konkretnych przypadków dyskryminacji?

– Czy ministerstwo przeprowadziło lub przeprowadzi kontrolę stosowania przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie ogłaszania i przeprowadzania konkursów na stanowiska profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego?

– Czy ministerstwo zgadza się ze stwierdzeniem, że obowiązujące przepisy wprowadzają nierówność w zatrudnianiu obywateli polskich i zagranicznych w uczelniach i instytucjach naukowych? Czy ministerstwo zgadza się z twierdzeniem, że mamy do czynienia z sytuacją braku kompatybilności polskiego systemu tytułów i stopni naukowych z systemem stosowanym w większości rozwiniętych krajów?

– Czy ministerstwo planuje wyjść z inicjatywą legislacyjną, która usunie tę nierówność i wprowadzi kompatybilność polskiego systemu tytułów i stopni naukowych z systemem stosowanym w innych krajach?

Poseł Artur Górski

Warszawa, dnia 22 stycznia 2008 r.

======================

Odpowiedź ministra nauki i szkolnictwa wyższego na interpelację nr 767 w sprawie dyskryminacji przy rekrutacji pracowników naukowych na stanowiska profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego

Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do przesłanej interpelacji posła na Sejm RP pana Artura Górskiego w sprawie dyskryminacji przy rekrutacji pracowników naukowych na stanowiskach profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

Zgodnie z art. 110 ust. 1 pkt 2-3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) pracownicy naukowo-dydaktyczni i naukowi są zatrudniani między innymi na stanowisku profesora nadzwyczajnego i profesora wizytującego. Natomiast w art. 114 ust. 2-3 ww. ustawy określono szczególne wymaganie niezbędne do zatrudnienia na ww. stanowiskach. Na stanowisku profesora nadzwyczajnego może być zatrudniona osoba posiadająca stopień naukowy doktora habilitowanego lub tytuł naukowy profesora. Natomiast na stanowisku profesora wizytującego może być zatrudniona osoba będąca pracownikiem innej uczelni, posiadająca stopień naukowy doktora habilitowanego lub tytuł naukowy profesora.

Ponadto w art. 115 ust. 1 dodano, iż na stanowisku profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego może być zatrudniona osoba niespełniająca wymagań określonych odpowiednio w art. 114 ust. 2 i 3, jeżeli posiada stopień naukowy doktora oraz znaczne i twórcze osiągnięcia w pracy naukowej, zawodowej lub artystycznej, potwierdzone w trybie określonym w statucie. Warunkiem zatrudnienia takiej osoby na stanowisku profesora nadzwyczajnego w uczelni jest uzyskanie pozytywnej opinii Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Ponadto przy zatrudnianiu na stanowisko profesora nadzwyczajnego lub profesora wizytującego osoby niebędącej obywatelem polskim rektor może odstąpić od warunków określonych w art. 114 ust. 2 i 3. Zatrudnienie na stanowisku profesora nadzwyczajnego osoby, niespełniającej wymagań określonych w art. 114 ust. 2 i 3, może nastąpić wyłącznie na podstawie umowy o pracę.

Jednocześnie uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 109 ust. 3a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, dodanym przez art. 38 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z członkostwem Rzeczypospolitej w Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 176, poz. 1238), z dniem 10 października 2007 r. przy zatrudnianiu cudzoziemca, a także obywatela polskiego, który stopień naukowy, stopień w zakresie sztuki lub tytuł zawodowy uzyskał za granicą, można odstąpić od warunków określonych w art. 114, tj. przy zatrudnieniu na stanowiskach profesora nadzwyczajnego i profesora wizytującego, rektor ma prawo odstąpić od wymogu posiadania przez te osoby stopnia naukowego doktora habilitowanego lub tytułu naukowego profesora.

Z powyższych przepisów wynika, iż ustawodawca ułatwił zatrudnianie w polskich uczelniach naukowców z krajów będących liderami w światowej nauce i obywateli polskich, którzy karierę naukową odbywali poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto pragnę zaznaczyć, że do ministerstwa nie wpłynęły żadne pisma w sprawie dyskryminacji przy zatrudnianiu obywateli polskich i innych państw w polskich uczelniach i instytucjach naukowych, a zatem kontrola w tym zakresie nie jest uzasadniona.

Jednocześnie uprzejmie informuję Pana Marszałka, że w środowisku trwa dyskusja nad modelem kariery akademickiej, także nad zasadnością podjęcia działań legislacyjnych mających na celu wprowadzenie kompatybilności polskiego systemu tytułów i stopni naukowych z systemem stosowanym w innych krajach.

W kontekście rozpoczynającej się poważnej i rzeczowej debaty nad zmianami w polskim systemie nauki i szkolnictwa wyższego zarządzeniem nr 4 z dnia 1 lutego br. ministra nauki i szkolnictwa wyższego został powołany Zespół do Spraw Opracowania Założeń Reformy Systemu Nauki oraz Założeń Reformy Systemu Szkolnictwa Wyższego, który opracuje propozycje zmian systemu zarządzania i finansowania nauki oraz systemu szkolnictwa wyższego. Zaś powołany przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich Zespół do Spraw Opracowania Modelu Kariery Akademickiej w Polsce, pod przewodnictwem prof. Franciszka Ziejki, byłego Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawi propozycje zmian w ścieżce kariery akademickiej.

Z wyrazami szacunku

Minister

Barbara Kudrycka

Warszawa, dnia 26 lutego 2008 r.